UBEZWŁASNOWOLNIENIE: NIEUWŁACZAJĄCE I KONIECZNE!

Ubezwłasnowolnienie jest możliwe, gdy choroba psychiczna, upośledzenie umysłowe lub innego rodzaju zaburzenia powodują, że dana osoba nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem w pełni świadomie i swobodnie.

Kiedy osoba nie jest w stanie w ogóle kierować swoim postępowaniem, sąd orzeka ubezwłasnowolnienie całkowite. Natomiast w sytuacji, w której potrzebuje pomocy do prowadzenia swoich spraw, orzeka się ubezwłasnowolnienie częściowe.

Zgodnie z prawem polskim, każdy człowiek w momencie ukończenia 18 roku życia nabywa automatycznie pełną zdolność do czynności prawnych. Oznacza to, że niezależnie od tego, czy jest chory psychicznie, czy upośledzony, od tego dnia musi decydować za siebie sam. Tak jak każdy dorosły człowiek w pełni władz umysłowych.

Oznacza to, że rodzic, który załatwiał do tej pory wszelkie sprawy za swoje niepełnosprawne dziecko, z tym dniem traci taką możliwość. Osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych może rozporządzać swoimi prawami i zaciągać zobowiązania, np. zawierać umowy (np. nabyć prawo własności nieruchomości), decydować o swoim zdrowiu, leczeniu itd., może także jako pełnomocnik dokonywać tych czynności w imieniu innych osób.

Ubezwłasnowolnienie natomiast powoduje, iż dana osoba nie ma możliwości samodzielnego podejmowania decyzji dotyczących swojej osoby i majątku. Ogranicza się ją w możliwościach dokonywania czynności prawnych w celu ochrony jej interesów osobistych i majątkowych.

Całkowite ubezwłasnowolnienie od 13. roku życia

Całkowicie ubezwłasnowolniona może zostać już osoba, która ukończyła 13. rok życia (rodzic nie musi czekać, aż osiągnie pełnoletniość). Ubezwłasnowolnienie następuje na podstawie orzeczenia sądu, po weryfikacji przez sąd poczytalności danej osoby.

Wniosek o ubezwłasnowolnienie lub dołączone do niego dokumenty medyczne muszą uprawdopodobnić istnienie choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub występowania innego rodzaju zaburzeń psychicznych. Ponadto do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające przynależność wnioskodawcy do kręgu osób mogących wnioskować o ubezwłasnowolnienie danej osoby, np. odpis aktu urodzenia.

Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie nie może samodzielnie dokonywać czynności prawnych – a jeśli to uczyni, to czynność taka jest nieważna. Może jedynie samodzielnie dokonać czynności w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego, takich jak bieżące zakupy, korzystanie z drobnych usług, np. zrobienie zakupów spożywczych. Czynności te będą ważne, o ile nie będą powodować rażącego pokrzywdzenia tej osoby.

Co może ubezwłasnowolniony?

Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie nie może podarować lub sprzedać swojego majątku albo jego części, nie może kupić rzeczy wartościowej. Dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie ustanawia się opiekuna, zazwyczaj są to rodzice lub ktoś bliski z rodziny. W imieniu osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie tylko opiekun może dokonać czynności, które odniosą ważne skutki prawne. Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie nie może sama ani przez opiekuna zawrzeć małżeństwa, uznać dziecka, sporządzić lub odwołać testamentu.

W sprawach ważniejszych, w szczególności przekraczających zakres tzw. zwykłego zarządu majątkiem osoby ubezwłasnowolnionej, nad którą sprawowana jest opieka, opiekun będzie musiał dodatkowo uzyskać zgodę sądu opiekuńczego. Np. na sprzedaż mieszkania, odrzucenie spadku, w którym znajdują się same długi.

Komentarz autorki: To nic uwłaczającego! Lepiej zrobić to na czas

Proszę Państwa, prawo polskie dla osób niepełnosprawnych umysłowo, chorych umysłowo, które uzyskują pełnoletność, jest bezwzględne. W naszym społeczeństwie wciąż krąży jakieś przeświadczenie, że jest to uwłaczające. Nic bardziej mylnego! Podaję dwa przykłady, jak skończyło się odkładanie w nieskończoność ubezwłasnowolnienia.

•    osoba, z którą nie ma od dziecka kontaktu z powodu ciężkiej choroby umysłowej, dowiaduje się, że jako daleka krewna musi odrzucić spadek, aby nie odziedziczyć długów. Niestety, termin dziedziczenia to zgodnie z prawem to 6 miesięcy, a proces ubezwłasnowolnienia może trwać nawet i rok, tak więc osoba nabywa spadek z długami,
 
•    osoba, jak wyżej, zachorowała na nowotwór złośliwy, w hospicjum odmówiono przyjęcia jej, albowiem nie może sama podpisać niezbędnych dokumentów, a jest pełnoletnia!

To tylko dwa przykłady z wielu, które poznałam w trakcie swojej praktyki. Niestety, często zdarza mi się odsyłać osoby, które zostały do mnie przysłane z banku, MOPS-u czy domu opieki społecznej, żeby podetknąć chorej osobie coś pod nos – „niech podpisze u notariusza”. Do tego osoby te słyszą, że mają szukać „ludzkiego notariusza, a nie formalisty”.

Tu nie chodzi o bycie ludzkim czy nieludzkim. Dokonanie przez osobę chorą jakiejkolwiek czynności, jak pisałam wyżej, jest nieważne z mocy prawa. A notariusz, który dokonuje czynności mimo to, narusza prawo i podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej.

W mojej opinii nieludzkim jest permanentne odwlekanie złożenia wniosku wniosku o ubezwłasnowolnienie.

Paulina Siekańska
Notariusz w Imielinie

POWRÓĆ DO STRONY GŁÓWNEJ
Dodaj komentarz
Aby uniknąć każdorazowego podawania nicku oraz przepisywania kodu z obrazka, zarejestruj się.
Jeśli masz swoje konto, zaloguj się.