CZY KONTO NA FACEBOOKU JEST DZIEDZICZNE?

Wyrok niemieckiego sądu jest wynikiem pozwu złożonego przez matkę zmarłej 15letniej córki. Aby wykluczyć popełnienie przez nią samobójstwa, matka zwróciła się do Facebooka o umożliwienie jej dostępu do konta zmarłej córki. Jak zadecydował sąd? I czy możliwe jest takie dziedziczenie na gruncie prawa polskiego?

Poniższy artykuł jest streszczeniem artykułu Pana Zygmunta Waga, który ukazał się w czasopiśmie Rejent nr 9/2019.

12 lipca 2019 roku niemiecki Związkowy Sąd Najwyższy wydał wyrok dotyczący dziedziczenia konta na Fecebooku. W związku z tym, że zarówno w prawie polskim, jak i niemieckim, brak jest osobnego uregulowania dla dziedziczenia takich kont, powyższy wyrok sądu niemieckiego wzbudził zainteresowanie wśród polskich prawników. Z uwagi na rosnącą popularność serwisów społecznościowych warto zastanowić się nad możliwością przeniesienia takich rozwiązań na grunt prawa polskiego.

Wyrok niemieckiego sądu jest wynikiem pozwu złożonego przez matkę zmarłej 15letniej córki. Aby wykluczyć popełnienie przez nią samobójstwa, matka zwróciła się do Facebooka o umożliwienie jej dostępu do konta zmarłej córki. Miała ona wszelkie dane do logowania, jednakże konto posiadało już status „in memoriam” na skutek zgłoszenia przez osobę trzecią śmierci właścicielki konta. Takie konto jest dostępne do oglądania dla wszystkich, ale nie można się do niego już w żaden sposób zalogować.

Pozew o dostęp

W związku z powyższym matka wytoczyła Facebookowi pozew o umożliwienie jej dostępu. Sąd pierwszej instancji przyznał matce prawo do dziedziczenia konta i nakazał Facebookowi przyznanie jej pełnego dostępu do konta. W drugiej instancji oddalił żądanie matki. Dopiero rewizja sądu najwyższego przywróciła matce rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji.

Główną tezą wyroku jest stwierdzenie, że w przypadku śmierci posiadacza konta portalu społecznościowego, umowa użytkowania portalu zasadniczo przechodzi na mocy niemieckiego kodeksu cywilnego na jego spadkobierców. Następnie sąd doszedł do trzech wniosków: 1. Możliwości dziedziczenia umowy użytkowania portalu społecznościowego na podstawie niemieckich przepisów, 2. Zagadnień związanych z szeroko rozumianą tajemnicą komunikacji. 3. Przepisów związanych z RODO.

Poniżej znajdują się rozważania co do wniosku nr 1. Sąd niemiecki uznał umowę utworzenia i użytkowania konta na portalu społecznościowym, jako umowę o charakterze obligacyjnym. To otwiera drogę do uznania takiej umowy za składnik spadku i tym samym jej dziedziczenie przez spadkobierców. W umowie tej brak jest osobistego charakteru, co uniemożliwiałoby dziedziczenia, umowa polega wyłącznie na technicznym umożliwieniu dostępu do serwerów i portalu oraz umieszczania postów. Dziedziczenie ma polegać na możliwości logowania się do konta jednak bez prawa umieszczania jakichkolwiek treści.

Pojęcie spadku w rozumieniu prawa niemieckiego jest szersze niż w prawie polskim. Obejmuje również elementy niemajątkowe, jeżeli nie mają one ścisłego związku z osobistym aspektem życia oraz nie wykazują przeważającego aspektu osobistego, a także na mocy przepisów szczególnych, dokumentów osobistych.

Co z dziedziczeniem kont w Polsce?

Teraz należy przeanalizować, czy możliwe jest dziedziczenie konta na portalu społecznościowym zgodnie z wymogami art. 922 polskiego kodeksu cywilnego. Przepis ten wskazuje dwie przesłanki pozytywne, jak cywilnoprawny i majątkowy charakter i dwie przesłanki negatywne, jak brak ścisłego związku z osobą zmarłego oraz niewskazanie przez ustawodawcę, że prawo takie lub obowiązek przechodzi na oznaczone osoby niezależnie od tego czy są one spadkobiercami.

Pierwsza przesłanka nie budzi wątpliwości, albowiem użytkowanie portalu następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej, niejako o świadczenie usług. Bezproblemowe jest także uznanie, że umowa nie przechodzi automatycznie na oznaczone osoby niebędące spadkobiercami. Problemem jest uznanie majątkowego charakteru umowy, ponieważ tutaj przenikają się prawa majątkowe i niemajątkowe. Niektóre konta z uwagi na reklamodawców będą warte więcej, inne mogą nie przedstawiać żadnej wartości majątkowej.

W prawie polskim można uznać, że na podstawie art. 747kc w związku z art. 750kc umowa o świadczenie usług w postaci konta na portalu społecznościowym podlegałaby dziedziczeniu, jeżeli uznać, że są to przepisy szczególne w stosunku do art. 922kc, o którym mowa wyżej, ale jest to interpretacja prowizoryczna.

Obecna sytuacja prawna wymaga interwencji ustawodawcy, np. poprzez wprowadzenie instytucji sukcesji szczególnej tylko dla takich kont. Do momentu zrealizowania powyższego postulatu pozostaje zapisanie loginu i hasła w przeglądarce internetowej.

Paulina Siekańska,

Notariusz w Imielinie

POWRÓĆ DO STRONY GŁÓWNEJ
Dodaj komentarz
Aby uniknąć każdorazowego podawania nicku oraz przepisywania kodu z obrazka, zarejestruj się.
Jeśli masz swoje konto, zaloguj się.