TAJEMNICA NOTARIALNA

Dlaczego notariusz nie udziela informacji o swoich klientach przez telefon i dlaczego to takie ważne? Informuje notariusz Paulina Siekańska.

Obowiązek dochowania tajemnicy notarialnej jest uregulowany w art. 18 ustawy prawo o notariacie. Zgodnie z nim notariusz jest obowiązany zachować w tajemnicy okoliczności sprawy, o których powziął wiadomość ze względu na wykonywane czynności notarialne. Obowiązek zachowania tajemnicy trwa także po odwołaniu notariusza. Obowiązek zachowania tajemnicy ustaje, gdy notariusz składa zeznania jako świadek przed sądem, chyba że ujawnienie tajemnicy zagraża dobru państwa albo ważnemu interesowi prywatnemu. W tych wypadkach od obowiązku zachowania tajemnicy może zwolnić notariusza Minister Sprawiedliwości.

Czego dotyczy tajemnica notarialna?


Zakres tajemnicy notarialnej jest bardzo szeroki. Obejmuje on wszystkie okoliczności, o których notariusz dowiedział się przy dokonywaniu czynności notarialnych. Tajemnicą notarialną objęte są m.in. dane osobowe stron czynności lub ich przedstawicieli, dane osobowe innych osób biorących udział w czynności oraz dane osobowe osób, dla których czynność może powodować skutki prawne, rodzaj czynności, treść czynności, w tym oświadczenia stron, jak również wszystkie inne informacje uzyskane przez notariusza w związku z wykonywaniem czynności notarialnych.

Notariuszowi nie wolno ujawniać nie tylko treści czynności notarialnej, lecz także jakichkolwiek informacji i okoliczności związanych z niesporządzeniem takiej czynności. Dotyczy to także powziętych w takich sytuacjach wiadomości związanych z życiem prywatnym strony, która przekazała je notariuszowi w związku z planowaną czynnością notarialną lub przy okazji zasięgania informacji o swojej sytuacji prawnej.

Już sam fakt wizyty określonej osoby u notariusza objęty jest tajemnicą notarialną. Osoba chcąca dokonać określonych czynności notarialnych ma prawo do poufności nie tylko co do rodzaju i treści takich czynności, lecz także co do tego, że w ogóle czyniła przygotowania do ich dokonania.

Zwolnić z tajemnicy może tylko minister

Obowiązek zachowania przez notariusza tajemnicy notarialnej, czyli zawodowej, ma charakter publicznoprawny i wiąże się bezpośrednio z wykonywaniem przez notariusza zawodu zaufania publicznego. Tajemnica notarialna nie jest bowiem przewidziana dla ochrony interesów notariusza, lecz przede wszystkim osób, które w zaufaniu do publicznej funkcji sprawowanej przez notariusza powierzają mu informacje, których innym osobom nie chcą ujawniać.

Żaden Notariusz nie może sam się zwolnić z tajemnicy notarialnej. Zachowanie tajemnicy notarialnej jest uregulowane również w kodeksie etyki zawodowej notariuszy, a obowiązek zachowania tajemnicy wiąże notariusza po śmierci uczestnika czynności. Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej notariusza uważa się (podobnie jak wśród innych wolnych zawodów prawniczych) za jeden z kanonów etycznych tego zawodu. Rota ślubowania składanego przy powołaniu na notariusza wobec Ministra Sprawiedliwości brzmi: „Ślubuję uroczyście jako notariusz powierzone mi obowiązki wypełniać zgodnie z prawem i sumieniem, dochować tajemnicy zawodowej, w postępowaniu swym kierować się zasadami godności, honoru i uczciwości”

Kiedy notariusz może zostać zwolniony z tajemnicy zawodowej?

Notariusz może być zwolniony z tajemnicy zawodowej w dwóch sytuacjach. Pierwsza z nich to taka, gdy notariusz z mocy prawa zwolniony jest z obowiązku zachowania tajemnicy, i druga, gdy możliwość ujawnienia przez notariusza informacji objętych tajemnicą wymaga decyzji uprawnionego organu.

O zwolnieniu z obowiązku zachowania tajemnicy notarialnej z mocy prawa można mówić w sytuacji, gdy notariusz składa zeznania przed sądem, chyba że ujawnienie tajemnicy zagraża dobru państwa albo ważnemu interesowi prywatnemu; w tych wypadkach z obowiązku zachowania tajemnicy może zwolnić notariusza Minister Sprawiedliwości. Oznacza to, że co do zasady notariusz składający zeznania jako świadek przed sądem z mocy prawa zwolniony jest z obowiązku zachowania tajemnicy notarialnej, chyba że dojdzie do przekonania, że ujawnienie tajemnicy zagraża dobru państwa albo ważnemu interesowi prywatnemu i powoła się na tę okoliczność. W takiej sytuacji do uzyskania dalszych zeznań od notariusza konieczne będzie zwolnienie go z obowiązku zachowania tajemnicy przez Ministra Sprawiedliwości.

Drugim przypadkiem zwolnienia notariusza z mocy prawa z obowiązku zachowania tajemnicy jest sytuacja przewidziana w art. 18 § 4 pkt 1 i 2 prawa o notariacie, czyli nie dotyczy informacji udostępnionych na podstawie przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz przekazywanych na podstawie przepisów rozdziału 11a (informacje o schematach podatkowych) działu III ustawy Ordynacja podatkowa w zakresie określonym tymi przepisami.

Jaka odpowiedzialność?

W przypadku niedochowania tajemnicy zawodowej notariusz narażony jest na prawną odpowiedzialność, w szczególności odpowiedzialność cywilną, gdy ujawnione informacje spowodują powstanie szkody po stronie klienta. Dodatkowo może mieć do czynienia z odpowiedzialnością dyscyplinarną z tytułu naruszenia zasad etyki zawodowej, co wiązać się będzie najczęściej z odebraniem prawa wykonywania zawodu notariusza.

Niedotrzymanie tajemnicy zawodowej może skutkować utratą zaufania publicznego nie tylko do konkretnego notariusza, ale w stosunku do wszystkich innych notariuszy.

A co powyższe oznacza dla klienta kancelarii? Że dzwoniąc do kancelarii nie uzyska się ani od pracownika kancelarii ani od samego notariusza jakiejkolwiek informacji, czy dana osoba, w tym i sam dzwoniący podający się za klienta, był w kancelarii. Jakiej czynności dokonał albo czy może jej nie dokonał, a to dlatego, że nie ma żadnej pewności, kto jest po drugiej stronie słuchawki. I to nie ma znaczenia, jak często słyszę, że interesant przedyktuje wszystkie dane osobowe. To samo dotyczy sytuacji, gdy osoba trzecia usiłuje osobiście dowiedzieć się czegoś o klientach kancelarii.

Paulina Siekańska
Notariusz w Imielinie

POWRÓĆ DO STRONY GŁÓWNEJ
Dodaj komentarz
Aby uniknąć każdorazowego podawania nicku oraz przepisywania kodu z obrazka, zarejestruj się.
Jeśli masz swoje konto, zaloguj się.