PROBLEM Z PRZYDOMOWYMI OCZYSZCZALNIAMI ŚCIEKÓW? – MECENAS ACHTELIK WYJAŚNIA WĄTPLIWOŚCI

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 roku w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego wprowadziło istotne zmiany w zakresie wymagań stawianych oczyszczonym ściekom, jakie odprowadzane są do wód i do gleby. Rozporządzenie weszło w życie w dniu 31 grudnia 2014 roku, ale niektóre jego postanowienia, ustalające surowsze wymagania w zakresie parametrów ścieków pochodzących z własnego gospodarstwa domowego, zaczęły obowiązywać dopiero z dniem 1 stycznia 2016 roku.

Zmiany dotykają również właścicieli przydomowych oczyszczalni ścieków o  czym dowiadują się z pism kierowanych przez organy gmin. Czy stanowisko prezentowane przez niektóre gminy jest jednak zasadne?

W powyższym Rozporządzeniu oprócz określenia dopuszczalnych wielkości substancji szkodliwych, które znajdować się mogą w ściekach odprowadzanych do środowiska ustalono również zasady, na jakich odbywać się ma kontrola emisji tych substancji do środowiska. W szczególności chodzi tu o ciążący na użytkowniku instalacji do oczyszczania ścieków obowiązek systematycznego pobierania próbek ścieków oraz poddawania ich regularnym, kosztownym badaniom.

Wraz z wejściem w życie przepisów ustalających nowe wymagania dla ścieków pochodzących z własnego gospodarstwa domowego, jakie mogą być wprowadzane do wód i do gleby pojawiły się również opinie, że obowiązek systematycznego pobierania próbek i badania ścieków dotyczy także ścieków pochodzących z własnego gospodarstwa domowego, oczyszczanych w przydomowych oczyszczalniach ścieków. Powyższe dla użytkowników małych, przydomowych oczyszczalni ścieków, których eksploatacja nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego wiązałoby się nie tylko ze znacznym kosztem, ale także z bardzo dużą uciążliwością. Takie stanowisko prezentowane jest jednak przez liczne gminy, które jako podmiot odpowiedzialny za utrzymanie porządku i czystości w gminach realizuje politykę środowiskową oraz, za pośrednictwem swoich organów wykonawczych, sprawuje nadzór m.in. nad realizacją obowiązków ciążących w tym zakresie na właścicielach nieruchomości. Jednym zaś z obowiązków ciążących na właścicielach nieruchomości, wynikającym z art. 5 ust. 1 pkt. 2 Ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jest przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Wójt (Burmistrz, Prezydent Miasta) może zatem wszcząć postępowanie sprawdzające mające na celu ustalenie, czy przydomowa oczyszczalnia ścieków pozwala na oczyszczenie ścieków do poziomu zawartości substancji szkodliwych ustalonych w Rozporządzeniu. Jak się jednak wydaje, organ wykonawczy gminy nie może zobowiązać użytkownika przydomowej oczyszczalni ścieków pochodzących z własnego gospodarstwa domowego, której eksploatacja nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego do systematycznego pobierania próbek oraz stałego badania ilości, jakości i parametrów ścieków pochodzących z tej oczyszczalni.

Analizując treść przepisów Ustawy prawo ochrony środowiska oraz Rozporządzenia zasadnym wydaje się bowiem twierdzenie, iż obowiązek prowadzenia stałych pomiarów wielkości emisji nie dotyczy małych przydomowych oczyszczalni ścieków pochodzących z własnego gospodarstwa domowego, i działających w ramach zwykłego korzystania, które nie wymagają uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

Konieczność stałego wykonywania badań dotyczących eksploatowanej instalacji musi bowiem wynikać wprost z przepisów prawa, to jest z ustaw i wydanych na ich podstawie stosownych rozporządzeń. Obowiązek dokonywania pomiarów emisji może również być ustalony w pozwoleniu zintegrowanym lub pozwoleniu wodnoprawnym, uprawniającym do użytkowania instalacji.

Tymczasem żaden z powyższych aktów prawnych nie wprowadza obowiązku bieżącego badania efektów działania przydomowych oczyszczalni ścieków pochodzących z własnego gospodarstwa domowego, której użytkowanie nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Pozwolenie wodnoprawne nie jest zaś wymagane w przypadku zwykłego korzystania z wód, to jest gdy do wód lub do ziemi w granicach własnej działki wprowadzane są oczyszczone ścieki w ilości nie większej niż 5 m3 na dobę, pochodzące z własnego gospodarstwa domowego.

Jak zaś stanowi art. 122 pozwolenia wodnoprawnego wymaga m.in. szczególne korzystanie z wód, a contrario zwykłe korzystanie z wód, poza wyjątkami przewidzianymi w ustawie, nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

Odnosząc się zaś do treści Rozporządzenia wskazać należy, iż zostały w nim wprawdzie ustalone znaczne wymagania w zakresie sposobu i częstotliwość pobierania próbek oraz wykonywania oznaczeń składu ścieków, jednak regulacje te, jak można wnioskować, dotyczą ścieków innych niż ścieki pochodzące z własnego gospodarstwa domowego w ilości nieprzekraczającej 5 m3 na dobę. Wskazywać na to może bowiem sposób redakcji i umiejscowienie przepisów dotyczących wymagań stawianym odprowadzanym do wód i do gleby ściekom pochodzących z własnego gospodarstwa domowego, w stosunku do regulacji dotyczących ścieków innego pochodzenia. 

Analiza redakcji Rozporządzenia prowadzi zatem do wniosku, że aby użytkownik instalacji do oczyszczania ścieków zobowiązany był do systematycznej oceny jakości ścieków wprowadzanych do środowiska na zasadach określonych w tym Rozporządzeniu musi - co do konkretnego rodzaju ścieków - zostać wskazany wprost obowiązek dokonywania pomiarów ilości i jakości oczyszczonych ścieków. Takim przepisem jest przykładowo § 16 Rozporządzenia, zgodnie z którym spełnienie warunków określonych § 14 i 15 (uprawniających do rolniczego wykorzystania ścieków) ocenia się na podstawie badań ścieków i gleby.

Brak jest jednak w analizowanym Rozporządzeniu odesłania do przepisów regulujących sposób i częstotliwość pobierania próbek dla ścieków pochodzących z własnego gospodarstwa domowego.  Tym samym, co do ścieków pochodzących z własnego gospodarstwa domowego, brak jest obowiązku dokonywania systematycznego pomiaru ilości i jakości ścieków na zasadach ustalonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 roku w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego.

Takie badania powinny być jednak wykonane jednorazowo dla wykazania, że instalacja spełnia wymogi ustalone dla wprowadzania ścieków do gleby lub wód, jeżeli nie wynika to z innych dokumentów w tym np. deklaracji zgodności CE urządzenia, a ponadto na zasadach określonych w ustawie prawo ochrony środowiska i innych aktów prawnych, na żądnie organu, jeżeli ten poweźmie uzasadnione wątpliwości czy dalsza eksploatacja urządzenia nie stanowi zagrożenia dla środowiska.

Pełna wersja artykułu znajduje się pod adresem: www.przedsiebiorca24.pl

Adrian Achtelik
radca prawny / partner zarządzający
ACHTELIK SIWKA I WSPÓLNICY
ADWOKACI I RADCY PRAWNI

www.asiw.pl
kontakt@asiw.pl
tel. 32 7498050

POWRÓĆ DO STRONY GŁÓWNEJ